Border collie merle to odmiana kolorystyczna, a nie osobna rasa – oznacza to marmurkowe umaszczenie i taki sam energiczny, pracowity charakter jak u pozostałych border collie. Pies tej odmiany wymaga dużej ilości ruchu, pracy umysłowej i regularnej pielęgnacji gęstej sierści. Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje o wyglądzie, zdrowiu i codziennej opiece.
| Cecha | Opis | Co oznacza dla opiekuna? |
| Umaszczenie | Marmurkowy wzór w odcieniach szarości, czerni, bieli i czasem podpalania | Wygląd nie powinien być ważniejszy niż zdrowie i charakter psa |
| Charakter | Inteligentny, wrażliwy, energiczny, nastawiony na pracę | Potrzebuje szkolenia, zadań i spokojnego prowadzenia |
| Aktywność | Bardzo wysoka | Nie nadaje się dla osób szukających spokojnego kanapowca |
| Sierść | Średnia lub dłuższa, gęsta i dwuwarstwowa | Wymaga regularnego szczotkowania, zwłaszcza w linieniu |
| Zdrowie | Przy umaszczeniu merle ważna odpowiedzialna hodowla | Nie wolno kojarzyć dwóch psów merle |
Czym wyróżnia się border collie merle?
Border collie należy do grupy I FCI, czyli psów pasterskich i zaganiających. Rasa podlega próbom pracy. Dorosłe psy osiągają masę 15–20 kg, a przeciętna długość życia wynosi 12–16 lat. To pies o proporcjonalnej sylwetce, harmonijnej budowie i lekkim, energicznym ruchu.
Rasa wywodzi się z pogranicza Anglii i Szkocji, gdzie w XIX wieku pracowała jako working sheepdog. W 1873 roku w Walii odbyły się pierwsze brytyjskie zawody w zaganianiu owiec, a kilka przedstawicieli tej rasy należało do królowej Wiktorii. Nazwę border collie wprowadzono w 1915 roku.
Stanley Coren uznał border collie za najbardziej inteligentną rasę psów. W praktyce oznacza to błyskawiczne uczenie się, ale także dużą wrażliwość na ton głosu i emocje opiekuna.
Jakie umaszczenie występuje u tej odmiany?
Umaszczenie merle to marmurkowy wzór, w którym nieregularne plamy i rozjaśnienia tworzą efekt przetartej sierści. U odmiany blue merle dominują odcienie szarości, czerni i bieli, czasem z podpalaniem. Każdy pies wygląda inaczej, dlatego ten wzór jest niepowtarzalny.
Dopuszczalne są wszystkie odmiany kolorystyczne, ale przewaga bieli w umaszczeniu dyskwalifikuje psa z hodowli. Oczy mogą być brązowe, ciemne lub jasne. Niebieskie oczy i heterochromia są dopuszczalne jedynie u psów z umaszczeniem merle.
Blue merle i inne odmiany kolorystyczne
Border collie występuje w ponad stu odmianach kolorystycznych. Do najczęściej spotykanych należą:
- black and white, czyli czarno-biały,
- blue merle, czyli niebieski marmurkowy,
- chocolate merle, czyli czekoladowy marmurkowy,
- red tri, czyli czerwony trójkolorowy,
- blue and white, czyli niebiesko-biały,
- sable and white, czyli sobolowo-biały,
- brindle, czyli umaszczenie z pręgami,
- mottled, czyli z kropkami i cętkami.
Wiele odmian łączy się z podpalaniem, tworząc warianty tricolour lub tricolor merle. Umaszczenie nie wpływa na charakter psa, choć często to właśnie ono zwraca uwagę.
Gen merle i bezpieczne kojarzenia
Umaszczenie merle jest związane z genem odpowiadającym za marmurkowy wzór sierści. Samo posiadanie tego genu nie oznacza choroby, ale kojarzenie dwóch psów merle zwiększa ryzyko poważnych wad wzroku i słuchu u szczeniąt. Dlatego odpowiedzialny hodowca unika takich skojarzeń.
Nie wolno kojarzyć dwóch psów merle, ponieważ szczenięta z takiego połączenia mają większe ryzyko poważnych wad wzroku i słuchu.
Jaki charakter ma ta odmiana?
Psy o marmurkowym umaszczeniu mają taki sam temperament jak pozostałe border collie. Są energiczne, czujne i bardzo mocno związane z opiekunem. To zwierzę pracujące, które najlepiej funkcjonuje, gdy ma jasne zasady i codzienne zadania.
W codziennym życiu potrzebują nie tylko ruchu, ale także wysiłku umysłowego. Przy zaganianiu owiec potrafią pokonywać bardzo duże dystanse w ciągu dnia. Świetnie sprawdzają się w agility, obedience, frisbee i nosework, a także w treningu sztuczek. Nie są natomiast przeznaczone do szkolenia obrończego IPO.
Wrażliwość sprawia, że źle znoszą krzyk, chaos i niekonsekwencję. Spokojne, jasne prowadzenie daje znacznie lepsze efekty niż ostre metody. W miocie mogą trafić się osobniki bardziej dominujące lub uległe, dlatego do każdego psa trzeba podejść indywidualnie.
Border collie to pies pasterski, który przy zaganianiu owiec w terenie górskim potrafi przebiec 65–80 km w ciągu dnia.
Jak pielęgnować marmurkowego border collie?
Border collie z marmurkowym umaszczeniem może mieć sierść średniej długości lub dłuższą, zwykle gęstą i dwuwarstwową. Podszerstek chroni psa przed chłodem i wilgocią, a włos okrywowy zabezpiecza przed zabrudzeniami. Pielęgnacja nie jest skomplikowana, ale wymaga regularności.
W okresie linienia rasa potrafi gubić sierść dość intensywnie. Systematyczne szczotkowanie pomaga usunąć martwy włos i zapobiega tworzeniu się kołtunów.
Szczotkowanie i linienie
Border collie warto czesać kilka razy w tygodniu, a podczas linienia nawet codziennie. Szczególną uwagę trzeba zwracać na okolice uszu, ogona, pach i tylnych łap. W codziennej pielęgnacji przydają się:
- szczotka z dłuższymi włosami do rozczesywania,
- grzebień do usuwania martwego podszerstka,
- rękawica gumowa do wyczesywania luźnego włosa,
- odżywka ułatwiająca rozczesywanie suchych partii.
Regularne szczotkowanie ogranicza ilość sierści w domu i poprawia wygląd okrywy.
Kąpiele, higiena i przegląd po spacerach
Kąpiel należy wykonywać tylko wtedy, gdy pies jest naprawdę brudny, ponieważ zbyt częste mycie osłabia naturalną barierę ochronną skóry. Do mycia używa się łagodnych szamponów przeznaczonych dla psów. Przy okazji warto sprawdzić uszy, pazury i zęby.
Po każdym spacerze dobrze jest przejrzeć sierść w poszukiwaniu rzepów, traw i kleszczy. U psów z dłuższą okrywą zanieczyszczenia mogą wplątywać się w okolice łap, pach i ogona. Regularny przegląd pomaga szybko wykryć drobne urazy i podrażnienia skóry.
Jak dbać o zdrowie psa z genem merle?
Border collie jest rasą aktywną i wytrzymałą, ale ma predyspozycje do kilku chorób dziedzicznych. W profesjonalnych hodowlach wykonuje się badania genetyczne i radiologiczne, aby ograniczać ryzyko wystąpienia wad u szczeniąt. W przypadku odmiany merle dodatkowo istotne są bezpieczne skojarzenia.
Psy tej rasy bardzo często mają mutację w genie MDR-1, która powoduje nadwrażliwość na niektóre leki przeciwpasożytnicze, między innymi iwermektynę. Podanie takiego środka zwierzęciu z tą mutacją może doprowadzić do ciężkich objawów neurotoksycznych, takich jak brak koordynacji ruchowej, wymioty, śpiączka, a nawet śmierć.
Podwójny merle
Największe ryzyko zdrowotne w odmianie merle pojawia się przy kojarzeniu dwóch psów merle. Takie połączenie zwiększa prawdopodobieństwo wad wzroku i słuchu, dlatego odpowiedzialny hodowca unika takich skojarzeń. Samo umaszczenie merle nie oznacza, że pies będzie chory.
Badania profilaktyczne
U border collie mogą wystąpić choroby dziedziczne, które w dobrych hodowlach są monitorowane. Do najważniejszych należą:
- anomalia oczu collie (CEA),
- ceroidolipofuscynoza neuronalna (CL),
- zespół uwięźniętych neutrofili (TSN),
- dysplazja stawów biodrowych,
- dysplazja stawów łokciowych,
- padaczka,
- zapaść powysiłkowa (BCC),
- osteochondroza (OCD).
Padaczki, zapaści powysiłkowej i osteochondrozy nie da się wykryć badaniami genetycznymi, dlatego warto pytać hodowcę o zdrowie linii hodowlanej. Dysplazję stawów ocenia się na podstawie zdjęć RTG, a CEA, CL i TSN – badaniami genetycznymi.
Wybór hodowli i szczeniaka
Kolor sierści nie powinien być głównym kryterium wyboru. Znacznie ważniejsze są zdrowie rodziców, badania genetyczne, warunki socjalizacji i dokumenty miotu. Szczenięta z tej odmiany często kosztują 5000–10000 zł, a psy z linii sportowych lub wystawowych bywają droższe.
Przy wyborze hodowli warto sprawdzić kilka rzeczy:
- czy hodowca wykonuje badania rodziców,
- czy nie kojarzy dwóch psów merle,
- czy szczenięta są socjalizowane i mają kontakt z człowiekiem,
- czy można zobaczyć matkę szczeniąt i warunki hodowli,
- czy hodowca pyta o przyszły dom psa,
- czy szczeniak ma książeczkę zdrowia, szczepienia i odrobaczenia.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Co oznacza, że border collie jest odmiany merle?
Merle to jedynie wariant kolorystyczny z marmurkowym wzorem sierści, a nie odrębna rasa; temperament psa pozostaje taki sam jak u innych border collie.
Jakie cechy temperamentu ma marmurkowy border collie?
To bardzo inteligentne, energiczne i wrażliwe psy pracujące, które potrzebują jasnych zasad oraz codziennych zadań i treningu.
Jak często trzeba pielęgnować sierść merle?
Sierść powinna być szczotkowana regularnie kilka razy w tygodniu, a w okresie linienia nawet codziennie, by usunąć martwy włos i zapobiegać kołtunom.
Czy można kojarzyć dwa psy merle ze sobą?
Nie, łączenie dwóch merle zwiększa ryzyko poważnych wad wzroku i słuchu u potomstwa, dlatego odpowiedzialni hodowcy unikają takich skojarzeń.
Jakie badania warto wymagać od hodowcy przy zakupie szczeniaka merle?
Należy sprawdzić badania genetyczne i RTG rodziców, dokumenty miotu, socjalizację szczeniąt oraz informacje o szczepieniach i odrobaczeniach.
Czy umaszczenie merle wpływa na zdrowie psa?
Samo posiadanie genu merle nie oznacza choroby, ale niewłaściwe kojarzenia zwiększają ryzyko wad; dlatego ważna jest odpowiedzialna hodowla.
Na jakie choroby dziedziczne są narażone border collie?
Rasa może mieć m.in. CEA, CL, TSN, dysplazję stawów, padaczkę, zapaść powysiłkową i osteochondrozę, które w dobrych hodowlach są monitorowane badaniami.
Czy border collie merle nadaje się dla osoby chcącej spokojnego psa do kanapy?
Nie, to rasa o bardzo wysokiej aktywności, która nie sprawdzi się u osób szukających spokojnego towarzysza bez dużej dawki ruchu i stymulacji umysłowej.
Na co trzeba zwrócić uwagę przy podawaniu leków u border collie?
Wiele border collie ma mutację MDR-1, co powoduje nadwrażliwość na niektóre leki, np. iwermektynę, i może prowadzić do poważnych objawów neurotoksycznych.
