Bernardyn to olbrzymi pies w typie molosa górskiego, wywodzący się ze szwajcarskich Alp i znany co najmniej od XVII wieku. Dorosłe samce ważą 64–82 kg, a suki 54–64 kg, przy wzroście sięgającym 90 cm, co czyni tę rasę jedną z największych na świecie. Ten czworonóg łączy masywną sylwetkę z łagodnym usposobieniem i sprawdza się jako oddany towarzysz rodziny. W artykule znajdziesz szczegółowe informacje o wyglądzie, charakterze, pielęgnacji oraz typowych problemach zdrowotnych.
Skąd pochodzi bernardyn?
Nazwa rasy pochodzi od klasztoru kanoników regularnych na Wielkiej Przełęczy św. Bernarda, założonego około 1050 roku. Pierwsze wzmianki o dużych psach górskich przy klasztorze pojawiają się w XVII wieku, a w 1660 roku mnisi hodowali już zwierzęta pełniące funkcje stróżujące i pociągowe. Z czasem zaczęły one towarzyszyć podróżnym i uczestniczyć w poszukiwaniach ludzi zaginionych w lawinach, mgle lub śnieżycy.
W trudnych warunkach wysokogórskich psy te wykorzystywały doskonały węch, zmysł orientacji oraz zdolność wyczuwania nadchodzących lawin. Sylwetki bernardynów pojawiały się na obrazach już od 1695 roku, a najstarsze zapiski klasztorne pochodzą z 1707 roku. Szacuje się, że w ciągu trzech stuleci przedstawiciele rasy pomogli ocalić nawet 2500 osób.
Najsłynniejszym bernardynem był Barry, któremu legenda przypisuje uratowanie 40 osób na przełęczy. W rzeczywistości pies po zakończeniu służby dożył starości w Bernie, a jego ciało jest prezentowane w Muzeum Historii Naturalnej w Bernie. Pomnik tego czworonoga znajduje się w Cimetière des Chiens.
Jakie psy dały początek rasie?
Najbardziej prawdopodobna hipoteza zakłada, że przodkami bernardynów były mastify przyprowadzone w Alpy przez Rzymian. W odmiennych warunkach klimatycznych i po krzyżowaniu z rodzimymi psami powstały dwa typy czworonogów. Lżejszy dał początek szwajcarskim psom pasterskim, natomiast cięższy rozwinął się między innymi w rasę bernardyna.
Dlaczego skrzyżowano bernardyna z nowofundlandem?
Seria gwałtownych śnieżyc po 1816 roku oraz tragiczna akcja ratownicza w 1825 roku mocno przetrzebiły populację psów klasztornych. Aby ją odbudować, mnisi wykorzystali nowofundlandy. W wyniku tych krzyżówek około 1830 roku powstała odmiana długowłosa, jednak rasa utraciła część cech przystosowujących ją do ratownictwa górskiego.
Pierwszą oficjalną hodowlę założył Heinrich Schumacher w 1867 roku w pobliżu Berna. Wzorzec rasy przyjęto 2 czerwca 1887 roku i od tego czasu bernardyn jest uznawany za narodową rasę Szwajcarii.
Jak wygląda bernardyn według wzorca rasy?
To masywne psy o mocnym kośćcu, szerokiej klatce piersiowej i dużej głowie. Dorosłe samce osiągają 70–90 cm w kłębie i ważą 64–82 kg, natomiast suki mierzą 65–80 cm i ważą 54–64 kg. Pełną dojrzałość fizyczną oraz psychiczną przedstawiciele tej rasy osiągają około trzeciego roku życia.
Jak wygląda sylwetka bernardyna?
W klasyfikacji FCI bernardyn należy do grupy II, sekcji 2.2 – molosów w typie górskim. Sylwetka jest zwarta i muskularna, z głęboką klatką piersiową oraz mocnymi kończynami. Ogon jest szeroki u nasady i lekko zawinięty ku górze. Uszy są trójkątne, miękkie i zwisające, a oczy ciemnobrązowe. Z boku pyska widoczny jest luźno zwisający kącik dolnej wargi.
Jakie umaszczenie występuje u bernardyna?
Szata bernardyna jest gęsta i składa się z włosa okrywowego oraz podszerstka. Umaszczenie określa się jako tricolor z przewagą brązu, bieli i mahoniu. Biel obejmuje najczęściej klatkę piersiową, szyję, fragmenty kufy, kończyn i końcówkę ogona. Pożądana jest ciemna oprawa głowy, a brązowożółte odcienie są tolerowane.
Czym różni się odmiana krótkowłosa od długowłosej?
Odmiana krótkowłosa ma gładko przylegający, gęsty włos okrywowy i jest uznawana za pierwotną formę rasy. Odmiana długowłosa powstała po skrzyżowaniu z nowofundlandem i wyróżnia się półdługim, prostym lub lekko falowanym włosem. Obecnie bernardyn długowłosy jest bardziej popularny niż krótkowłosy.
| Cecha | Odmiana krótkowłosa | Odmiana długowłosa |
| Długość włosa okrywowego | krótki, gładko przylegający | półdługi, prosty lub lekko falowany |
| Pochodzenie | wywodzi się od mastifów, forma pierwotna | powstała około 1830 roku po skrzyżowaniu z nowofundlandem |
| Popularność | rzadziej spotykana | bardziej rozpowszechniona na świecie |
| Częstotliwość czesania | raz w tygodniu | codziennie |
Jaki charakter ma bernardyn?
Bernardyny mają reputację łagodnych olbrzymów. Są spokojne, zrównoważone, wierne i czułe, a także bardzo mocno przywiązują się do wszystkich członków rodziny. Wobec dzieci zachowują się cierpliwie i opiekuńczo, natomiast obcych traktują z naturalną rezerwą. Źle znoszą samotność, dlatego potrzebują bliskiego kontaktu z domownikami.
Jak bernardyn zachowuje się wobec ludzi i zwierząt?
Pies tej rasy dobrze toleruje inne psy oraz zwierzęta domowe, a zaczepki zwykle ignoruje. Do obrony przechodzi dopiero wtedy, gdy sytuacja wyraźnie tego wymaga. Ze względu na swoją wielkość może niechcący przewrócić małe dziecko, dlatego nie należy zostawiać go samego z najmłodszymi członkami rodziny.
Czy bernardyn ma instynkt stróżowania?
Duża sylwetka i czujność sprawiają, że bernardyn doskonale sprawdza się w roli psa stróżującego. Dobrze wyczuwa wrogie nastawienie obcych, ale rzadko wykazuje nieuzasadnioną agresję. Jego obecność na posesji bywa skuteczniejszym środkiem odstraszającym niż intensywny trening obronny.
Rasa wymaga dużej przestrzeni, dlatego najlepiej czuje się w domu z ogrodem. Może mieszkać w kojcu, jednak opiekunowie muszą zapewnić mu częsty kontakt z człowiekiem. Nie jest to dobry wybór dla rodzin mieszkających w ciasnym mieszkaniu ani dla osób, które często przebywają poza domem.
Jak pielęgnować i żywić bernardyna?
Ze względu na masę ciała i gęstą sierść bernardyn potrzebuje konsekwentnej, ale niezbyt skomplikowanej pielęgnacji. Najważniejsze są regularne wyczesywanie, kontrola uszu i jamy ustnej oraz przemyślana dieta wspierająca stawy i kości.
Jak dbać o sierść i uszy bernardyna?
Bernardyna krótkowłosego wyczesuje się raz w tygodniu grzebieniem z długimi zębami lub szczotką z kolcami zakończonymi gumowymi kuleczkami. Odmianę długowłosą należy czesać codziennie. Kąpiele wykonuje się w razie potrzeby, z użyciem delikatnego szamponu, a sierści nie wolno strzyc ani modelować.
Do regularnej pielęgnacji bernardyna przydadzą się następujące akcesoria:
- grzebień z długimi zębami,
- szczotka z kolcami zakończonymi gumowymi kuleczkami,
- delikatny szampon dla psów,
- środek do higieny uszu.
Stałej kontroli wymagają uszy, ponieważ rasa ma skłonność do stanów zapalnych. Częste drapanie się w okolice ucha może świadczyć o obecności ciała obcego, wydzieliny lub początku infekcji. Za uszami często powstają kołtuny, które trzeba jak najszybciej rozczesywać, aby nie doprowadziły do podrażnień skóry.
Jak karmić bernardyna?
Dieta musi być dostosowana do wieku, wagi i aktywności psa. Młode bernardyny jedzą 4–5 posiłków dziennie, a dorosłe 2–3 razy. Do osiągnięcia dojrzałości podaje się karmę typu junior dla psów ras olbrzymich, która wspiera prawidłowy rozwój kości i stawów.
Po posiłku pies musi mieć zapewnioną godzinę odpoczynku, ponieważ rasa ma skłonność do skrętu żołądka. Niektórzy opiekunowie decydują się na samodzielnie przygotowywane posiłki w ramach diety BARF, ale wymaga ona dokładnego bilansowania składników i odpowiedniej suplementacji.
Jak zapewnić bernardynowi ruch i zabawę?
Mimo spokojnego usposobienia bernardyny chętnie się bawią i potrzebują umiarkowanego ruchu. Ze względu na szybki wzrost młode psy powinny same decydować o intensywności wysiłku, aby nie nadwyrężać stawów. Trwałe zabawki sznurowe, piłki, frisbee oraz gryzaki typu Kong pomagają zaspokoić naturalną potrzebę gryzienia i odwracają uwagę od mebli.
Jakie choroby najczęściej dotykają bernardyny?
U bernardynów problemy zdrowotne zwykle wiążą się z dużą masą ciała i szybkim tempem wzrostu. Do częstych schorzeń należą dysplazja stawów biodrowych, osteochondroza stawu ramiennego oraz skręt żołądka, który bywa śmiertelny. Pojawiają się również wady powiek i stany zapalne trzeciej powieki.
W profilaktyce ważne jest kontrolowanie tempa wzrostu szczenięcia przez właściwe żywienie i ograniczenie nadmiernego wysiłku. Psy o obniżonej odporności mogą częściej zapadać na infekcje, dlatego nie należy lekceważyć nawet drobnych objawów. Regularne wizyty u weterynarza pozwalają wcześnie wykryć nieprawidłowości.
Bernardyn po każdym posiłku powinien odpoczywać co najmniej godzinę, aby zminimalizować ryzyko skrętu żołądka.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Skąd pochodzi rasa bernardyn?
Bernardyn wywodzi się ze szwajcarskich Alp i był używany przez mnichów na przełęczy św. Bernarda od co najmniej XVII wieku jako pies pociągowy i ratowniczy.
Jak duże są dorosłe bernardyny?
Samce osiągają 64–82 kg i do około 90 cm w kłębie, a suki ważą 54–64 kg i są nieco niższe, co czyni je jednymi z największych ras świata.
Jaki mają charakter i czy nadają się do rodziny z dziećmi?
To łagodne, zrównoważone i bardzo przywiązane psy, cierpliwe wobec dzieci, choć ze względu na rozmiar nie powinno się zostawiać ich samych z małymi dziećmi.
Czym różnią się odmiany krótkowłosa i długowłosa?
Krótka odmiana ma gładką, przylegającą sierść i jest formą pierwotną, natomiast długowłosa, powstała po skrzyżowaniu z nowofundlandem, ma półdługi włos i jest bardziej powszechna.
Jak często trzeba czesać bernardyna?
Krótowłosego wystarczy czesać raz w tygodniu, natomiast długowłosy wymaga codziennej pielęgnacji.
Jaką dietę powinien mieć bernardyn i ile posiłków podawać?
Karmę dobiera się do wieku, wagi i aktywności; szczenięta jedzą 4–5 razy dziennie, dorosłe 2–3 razy, a do osiągnięcia dojrzałości stosuje się karmę dla ras olbrzymich wspierającą stawy.
Czy istnieją specyficzne zagrożenia zdrowotne u bernardynów?
Najczęstsze problemy to choroby stawów związane z masą i szybkim wzrostem, skręt żołądka oraz wady powiek i stany zapalne trzeciej powieki.
Czy bernardyn nadaje się do mieszkania w bloku?
Rasa potrzebuje dużo przestrzeni i kontaktu z ludźmi, więc lepiej czuje się w domu z ogrodem niż w ciasnym mieszkaniu, szczególnie gdy opiekunowie często przebywają poza domem.
