Amylaza
[AMY], Diastaza, Amylase
 

Wartości referencyjne*

Populacja Ilość Wiek U/l
samce[1-16] 10-90
samce albino[1, 2, 5] 28 16-32 tygodni 0-100
samce[3] 15 10 tygodni 0-100
samce[3] 15 12 tygodni 0-100
samce[3] 9 14-16 tygodni b/d
samce[13] 279 16-24 tygodni b/d
samce niekastrowane[3] 22 b/d
samce kastrowane[1] 5 b/d
samice[1-16] 21-59***
samice albino[1] 11 b/d
samice niekastrowane[2] 5 b/d
samice w rui[3] 10 b/d
samice i samce[27] 111 11 tyg. – 9 lat 21-59***

Uwaga!
* Powyższe wartości referencyjne (normy) zostały opracowane w latach 1979-1989, na małych ilościowo populacjach młodych fretek (8 miesięcy), sedowanych (eter, chlorowodorek ketaminy lub inne) przed pobraniem krwi z żył brzusznych, szyjnych lub z serca oraz żywionych pokarmem komercyjnym (suchym), co miało 
wpływ na niższe wartości hematokrytu, hemoglobiny i erytrocytów oraz innych parametrów (na wartości referencyjne mają wpływ: wiek, płeć, badana populacja, warunki bytowe (dieta, period świetlny, temperatura, itp.), metody pobierania (odczynniki, grubość igły, czas, itp.), metody oznaczenia oraz badania w danym laboratorium)
** wartości referencyjne dla psów i kotów (psy: 300-1850 U/l; koty: 433-1248 U/l)[24]
*** wartości referencyjne dla fretek: 21-59 U/l [111 clinically healthy ferrets (age 11 weeks to 9 years; 61 male, 50 female). Age, sex (male or female).][27]
  

Powiązane badania

Należy pamiętać, iż dany parametr rozpatrujemy łącznie z innymi, dla uzyskania pełnego i faktycznego obrazu stanu zdrowia fretki:

  • lipaza
  • klirens kreatyniny
      

Wzrost

W ostrym zapaleniu trzustki poziom amylazy wzrasta znacznie; często od 4 do 6 razy przekraczając wartości prawidłowe…

  • ostre zapalenie trzustki (z jednoczesnym wzrostem lipazy)
  • przewlekłe zapalenie trzustki
  • niedrożność jelit
  • atak kamicy żółciowej
  • kamica trzustkowa
  • kwasica ketonowa w cukrzycy
  • ostra niewydolność nerek
  • hiperadrenokortycyzm
  • urazy/niedrożność gruczołów ślinowych
  • z wiekiem
  • rak trzustki
  • rak jajników 
  • rak płuc
  • ciąża jajowodowa
  • perforacja wrzodu dwunastnicy
  • leki: aspiryna, leki moczopędne, doustne środki antykoncepcyjne, kortykosteroidy, indometacyna i opiaty
      

Spadek

  • martwica trzustki
  • uszkodzenie trzustki
  • kamica żółciowa
  • rozległe oparzenia
  • zatrucia metalami ciężkimi
  • hemoliza, np. w wyniku infekcji bakteryjnej, kroplówki dożylnej, niektórych leków (np. rybawiryna)[24]
  • trójglicerydy zaniżają poziom – hamują aktywność amylazy
  • obniżona funkcja nerek (choroba nerek) może powodować obniżenie klirensu amylazy
  • rak trzustki
  • zatrucie ciążowe
  • tyreotoksykozy
  • zawał mięśnia sercowego
      

Opis

Amylaza (ang. Amylase) jest enzymem hydrolitycznym i trafia do soku trzustkowego, a z nim do światła przewodu pokarmowego (dwunastnicy), gdzie bierze udział w trawieniu wielocukrów, przede wszystkim skrobi, glikogenu i amylopektyn, do cukrów prostych – maltozy….

Amylaza występuje w:

  • głównie w trzustce
  • śliniankach
  • wątrobie 
  • oraz w mięśniach

Poziom enzymu można oznaczać we krwi, ale również w moczu oraz płynie otrzewnowym…

Stężenie amylazy we krwi i moczu jest zazwyczaj niskie, jednak podczas:

  • uszkodzenia komórek trzustki 
  • lub zablokowania przewodów trzustkowych poprzez kamień lub guz,

zwiększona ilość amylazy przechodzi do krwi a później do moczu… Podwyższony poziom amylazy we krwi wskazuje głównie na choroby trzustki…

Zwiększone stężenie amylazy we krwi przy prawidłowym lub niskim stężeniu w moczu może wskazywać na występowanie makroamylazy, będącej kompleksem amylazy i innych białek…

Dieta

Wsparcie dietetyczne (niskotłuszczowe, niewielkie i częste posiłki) pomaga złagodzić objawy, można także rozważyć podawanie enzymów trzustkowych doustnie…

Uwaga!

Podane wartości referencyjne nie są wartościami stałymi. Ich wielkość zależy od wielu czynników: wieku, płci i metody oznaczenia użytej w laboratorium – wartości liczbowe przedstawione jako wyniki mogą mieć różne znaczenie w różnych laboratoriach. Wartości podane przez autorów mają jedynie charakter orientacyjny. Indywidualny wynik należy porównać z zakresem referencyjnym dla konkretnego oznaczenia. Zaleca się, aby wyniki konsultować z własnym lekarzem weterynarii.

Uwaga!

Większość książek lub artykułów, wykorzystanych do opracowania niniejszego tematu, zostało opublikowanych jakiś czas temu, w związku z powyższym niektóre dane, metody leczenia i leki mogą być nieaktualne (wycofane z obrotu lub nigdy nie dopuszczone do obrotu w Polsce), ale Wasz lekarz weterynarii na pewno będzie wiedział czym można je zastąpić.

Większość informacji na tych stronach napisali ludzie, którzy mają duże doświadczenie w hodowli fretek jednak nie są weterynarzami. Wszystkie teksty były konsultowane ze specjalistami.

Każda chora fretka powinna natychmiast znaleźć się u wykwalifikowanego i doświadczonego weterynarza, który specjalizuje się w leczeniu fretek. Pamiętaj fretki należą do zwierząt, u których symptomy choroby występują bardzo późno, co może prowadzić do ich nagłej śmierci. Nie próbuj żadnych “domowych sposobów” bez konsultacji ze specjalistą, nawet jeśli jakiś znajdziesz gdzieś w tekście na tej stronie. Informacje tu zawarte mogą powiększyć Twoją wiedzę i wyczulić Cię na niespecyficzne objawy w zachowaniu Twojej fretki, ale pamiętaj niewłaściwa, samemu postawiona diagnoza może decydować o jej życiu.

Wszystkie prawa zastrzeżone!

by: Ana

foto: 
1) ferretta.pl
Fotki, zdjęcia i ryciny zamieszczono w celach poglądowych, dydaktycznych, informacyjnych lub szkoleniowych • 
© All rights reserved or Some rights reserved, publikacja powyższych zdjęć wymaga zgody autorów

literatura:
[1] „The ferret, Mustela putorius furo, as a new species in toxicology”, P.C. Thornton, Pauline A. Wright, P.J. Sacra & T.E.W. Goodier, Laboratory Animals (13) 1979, s. 119-124
[2] „Haematological and serum chemistry profiles of ferrets (Mustela putorius furo)”, Elsbeth J. Lee, W.E. Moore, H.C. Fryer & H.C. Minocha, Laboratory Animals (12) 1982, s. 133-137
[3] „Biology and diseases of the ferret” Fox JG., 1988, 1998
[4] „Normal Parameters and Laboratory Interpretation of Disease States in the Domestic Ferret,” article by Dr. Tom Kawasaki, 1994
[5] „Ferret husbandry, medicine, and surgery” John H. Lewington, 2000
[6] „Ferrets, Rabitts & Others: Clinical Medicine and Surgery”, Katherine E. Quesenberry and James W. Carpenter, 3rd edition, Saunders, 2012
[7] „Fretki: warunki zdrowotne, hodowla, rozpoznanie i leczenie chorób” Maggie Lloyd, 1999
[8] „Species specific hematology” Zimmerman K.L., Moore D.M., Smith S.A., Schalm’s veterinary hematology, 6th ed., Ames, Iowa: Wiley-Blackwell: 2010:852-917
[9] „Exotic companion medicine handbook for veterinarians” Cathy A. Johnson-Delaney, Eastside Anian & Exotic Animal Medical Center Kirkland, Washington, 2008
[10] „Ferrets: Clinical Pathology and Sample Collection” Morrisey J.K., Ramer J., Reavill D.R. (ed), Veterinary Clinics of North America, Exotic Practice: September 1999, s. 553-564
[11] „Diagnostics and restraint of the domestic ferret” Morrisey J.K., J.W. Carpenter, and C. Kolmstetter, Vet. Med. Vol 91(12), 1996, s. 1084-1097
[12] „Laboratory Reference Ranges for Selected Avian, Mammalian and Reptilian Species” Fudge A.M., Laboratory Medicine, Avian and Exotic Pets, W.B. Saunders, Philadelphia USA, s.269-727, 2000 
[13] „The Laboratory Ferret”, C. Andrew Matchett, rena Marr, Felipe M. Berard, Andrew G. Cawton, Sonya P. Swing, CRC Press, A volume in The Laboratory Animal Pocket Reference Series, 2012
[14] „Schalm’s Veterinary hematology” Douglas J.Weiss, K. Jane Wardrop, 6th ed., Wiley-Blackwell, 2010, s. 888-892
[15] „Ferret Medicine”, Joerg Mayer DVM, Gretchen Kaufman DVM, Cummings School of Veterinary Medicine at Tufts University, 2009
[16] „Drobne ssaki” Prof. MVDr. Zdenek Knotek, CSc, MVDr. Zora Knotkova, CSc., Brno 2004
[17] „Tchórz” Marcin Brzeziński, Jerzy Romanowski, 1997
[18] „Hodowla tchórzy” Maria Bednarz, Andrzej Frindt, 1991
[19] „Ferret for dummies” K. Schilling, 2007
[20] „How to read your report” Wellness Inc., 1993
[21] „Practical ferret medicine and surgery for the private practitioner” Finkler M., 1993
[22] „Ferret medicine and surgery” Brown S., 1992, 2001
[23] „Ferret breeding” James McKay, 2006
[24] „Wartości referencyjne podstawowych badań laboratoryjnych w weterynarii”, Anna Winnicka, SGGW, 2008 
[25] „
Normy laboratoryjne” Jakob M., Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-232-4
[26] „Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej” Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
[27] „
Reference ranges for laboratory parameters in ferrets” Hein J , Spreyer F, Sauter-Louis C, Hartmann K., Vet Rec. 2012 Sep 1;171(9):218. doi: 10.1136/vr.100628. Epub 2012 Aug 2.