Insulinoma (insulinoma – wyspiak), to nowotwór obejmujący komórki βeta trzustki, które są odpowiedzialne za produkcję hormonu insuliny… Insulina reguluje poziom cukru we krwi poprzez zmniejszenie ilości glukozy… Nadmiar insuliny, który jest produkowany przez insulinoma (guzy) powoduje niebezpiecznie niski poziom glukozy we krwi…

Choroba może ujawnić się już w wieku 2 lat, a typowa jest u fretek w wieku 5-6 lat… Często lekarze weterynarii zakładają, iż każda fretka w wieku 5 lat i więcej, cierpi na insulinomę, aż do momentu kiedy badania (sekcja) wykluczą taką ewentualność… Z obserwacji populacji fretek, choroba występuje głównie u fretek na diecie węglowodanowej (dieta komercyjna sucha i mokra z dużą zawartością zbóż i węglowodanów oraz niskim poziomem białka zwierzęcego)…

Rozróżniamy dwa typy nowotworu:

  • gruczolak – postać łagodna
  • gruczolakorak – postać złośliwa

Nowotwór może przybierać postać:

  • uogólnioną – pojedynczego, dużego guza
  • lub rozsianą – kilku, kilkudziesięciu małych, rozsianych guzków

Co charakteryzuję insulinomę:

  • hipoglikemia, niedocukrzenie (glukoza < 40mg/dl [2,2 mmol/L])
  • hiperinsulinemia (insulina > 770pmol/l – glukoza > 160mg/dl [8,5 mmol/L])

Można by powiedzieć, że insulinoma jest przeciwieństwem cukrzycy, która nie jest tak rzadka u fretek jak kiedyś uważano, ale jest też równią pochyłą do niej w przypadku zaniedbania diety… Insulinoma jest elementem tzw. zespołu metabolicznego…

Patogeneza

Większość weterynarzy stwierdza, że przyczyną powstawania insulinomy u fretek jest:

  • wysoki poziom węglowodanów w diecie – im ilość strawnych węglowodanów w diecie jest bliższa zera tym lepiej dla fretki, mniejsze ryzyko zachorowania 
  • nadczynność nadnerczy
  • mała ilość ruchu, brak ćwiczeń fizycznych: biegania, skakania, wspinaczki, kopania i zapasów lub spacerów zewnętrznych13
  • predyspozycja genetyczna (inbreeding)

Dr. Susan Brown

[…] „Jeśli zdrowe komórki beta będą wystawione na działanie wysokiego poziomu glukozy (pochodzącej z węglowodanów) może dochodzić do ich przerostu (zwiększonej reaktywności) w celu sprostania zapotrzebowaniu na insulinę. Jeśli dieta wysokowęglowodanowa będzie trwać dłużej może to doprowadzić do „wypalenia się” (zaprzestania produkcji insuliny) komórek trzustki i prowadzić do powstawania cukrzycy zależnej od diety.

Istnieje jeszcze inna możliwość, że komórki zamiast „wypalenia się” przekształcają się w komórki nowotworowe.” […]10

Jak do tej pory dokładny mechanizm powstawania tego typu nowotworu u fretek nie został jeszcze poznany, ale wszystko wskazuje na to, że wspomniana wyżej przyczyna jest najbliższa prawdy… Wystarczy rok diety węglowodanowej, aby ryzyko zachorowania fretki na insulinomę wzrosło kilkukrotnie… Obserwuje się również współwystępowanie tego nowotworu, łącznie z chorobami nadnerczy, gdy fretki oprócz wyżej wspomnianej diety są również kastrowane… ;-|

Objawy

Fretki dość często mogą mieć wyjątkowo niski poziom glukozy we krwi i nie wykazywać żadnych objawów takiego stanu rzeczy… Jest to prawdopodobnie spowodowane tym, że organizm fretki przyzwyczaja się do niskiego poziomu glukozy, do którego dochodzi systematycznie, przez dłuższy okres czasu…

Wysoki poziom insuliny we krwi, wywołany działaniem raka trzustki prowadzi do drastycznego obniżenia poziomu glukozy we krwi, co określa się mianem hypoglikemii oraz podnosi poziom adrenaliny, może dawać następujące objawy:

  • nadmierne ślinienie
  • drapanie wewnętrznej strony pyszczka
  • od czasu do czasu objawy zamroczenia, osłabienia
  • potrząsanie głowa przypominające tiki nerwowe
  • objawy otumanienia przypominające upojenie alkoholowe
  • ospałość
  • brak apetytu
  • osłabienie kończyn miednicznych – kłopoty z tylnymi łapami, chwiejny krok
  • ataki padaczkowe
  • drgawki
  • stopniowy spadek masy ciała
  • brak reakcji na otoczenie, ustępujący samoistnie po kilku minutach lub godzinach, a z czasem dopiero po podaniu syropu z glukozy, itp.
  • śpiączka (hipoglikemia – niski poziom glukozy)

U fretek, których organizm reaguje na niski poziom glukozy występuje mechanizm polegający na produkcji adrenaliny przez nadnercza – podwyższony poziom adrenaliny powoduje gwałtowne bicie serca, drżenie i drażliwość…

Napady choroby spowodowane nagłym spadkiem poziomu cukru we krwi mogą być przerażające… Nawet doświadczeni opiekunowie fretek mogą poczuć się bezsilni i wpaść w panikę. Dla wielu określenie „napad” kojarzy się z kimś leżącym na podłodze, z drgawkami, uderzającym rękami i nogami, ale takiego czegoś nie zobaczysz u fretki, która jest w środku napadu hypoglikemii… W większość przypadków fretki w czasie napadu (ataku) choroby:

  • przestają reagować, co przypomina stan śpiączki
  • często pojawiają się trudności z oddychaniem, fretka z trudem łapie oddech
  • pojawia się drżenie kończyn
  • fretka czasami zaczyna również wydawać dźwięk, przypominający cichy krzyk, trudny do usłyszenia i z całą pewnością niezwiązany z bólem, ponieważ fretka nie jest świadoma tego, co się z nią dzieje

Diagnoza

  1. Badanie krzywej cukrowej – test obciążenia glukozą
  2. Badanie krwi w kierunku określenia poziomu insuliny, który dla fretek wynosi:
  • 33-251(311) pmol/l [4,75-35(44,8) uU/ml]
  • wzrost ponad 773 pmol/l [108 uU/ml] oznacza insulinomę

3. Badanie krwi w kierunku określenia poziomu glukozy, który dla fretek wynosi:

  • od 54 do 153 mg/dL (3,0 mmol/L – 8,5 mmol/L) – jest to poziom uważany za normalny
  • natomiast spadek poziomu glukozy we krwi do 40 mg/dL (2,22 mmol/L) może budzić podejrzenie wystąpienia insulinomy
  • u fretek z potwierdzoną insulinomą, poziom glukozy we krwi spada poniżej 40 mg/dL (2,2 mmol/L)
  • przy silnych objawach hipoglikemii, poziom glukozy sięga 20 mg/dL i mniej (1/1 mmol/L)
  • przy silnych objawach hiperinsulinemii, poziom glukozy sięga 200 mg/dl i więcej (9,0 mmol/L)

4. Badanie krwi w kierunku określenia poziomu fruktozaminy, który dla fretek wynosi:

  • 1,82 – 3,64 mg/dl (101 – 202 umol/L)

Niestety badanie poziomu insuliny oraz badanie glukozy jest dość słabym miernikiem choroby, gdyż oba te parametry są dość niestałe… Straty glukozy sięgają 90-100% po 24h od pobrania krwi… Najlepszym parametrem okazuje się fruktozamina, której czas półtrwania w organizmie wynosi 1-2 tygodnie… Jest dobrym wskaźnikiem poziomu glukozy, zwłaszcza u zwierząt niespokojnych, u których na skutek stresu przy pobieraniu krwi dochodzi do hiperglikemii.[24]

Badaniem osiągalnym dla opiekuna fretki jest badanie glukozy przy pomocy glukometru, krzywa cukrowa – test obciążenia glukozą… Poziom glukozy powinien być badany kilkukrotnie (patrz wskazania w przypadku cukrzycy) i nie później niż w ciągu 4 godzin od spożycia posiłku przez fretkę, dłuższe głodówki mogą przekłamywać wynik i nie mogą być brane jako potwierdzające zachorowanie fretki na insulinomę…

5. W diagnozowaniu choroby można zastosować także badanie USG, ale tylko w około 22% przypadków potwierdziło ono guzy trzustki (histopatologia wykazuje: przerost, gruczolaki, gruczolakoraki)… W wielu przypadkach choroby, guzki nie występują lub są zbyt małe, aby można było je wyłapać za pomocą ultradźwięków…

6. Badanie RTG może dodatkowo wskazać splenomegalię (powiększenie śledziony)…

7. Dodatkowo badanie krwi w kierunku określenia poziomu następujących parametrów:

  • ALT – wzrost
  • AST – wzrost
  • leukocyty – wzrost
  • neutrofile – wzrost
  • monocyty – wzrost

Leczenie zachowawcze

W sytuacji ataku powinniśmy jak najszybciej podnieść fretce poziom glukozy (cukru) we krwi… W tym celu powinniśmy natychmiast udać się do lekarza weterynarii, aby mógł podać dożylnie odpowiedni roztwór glukozy…

W przypadku lekkich ataków, wystarczy podać fretce glukozę do wypicia lub delikatnie posmarować jej dziąsła np. miodem z powtórzeniami co 20–30 minut, aż do wybudzenia fretki… Zazwyczaj fretka zaczyna reagować po 5–10 minutach, jednak znane są przypadki gdzie fretka pozostawała nieprzytomna przez godzinę a nawet dłużej… Ważne, żeby później usunąć z sierści na pyszczku miód, ponieważ może on powodować swędzenie, z całą pewnością fretka rozdrapie to miejsce do krwi…

Leczenie farmakologiczne

[…] Leczenie ma na celu przede wszystkim podniesienie poziomu glukozy we krwi poprzez zahamowanie jej zużycia w tkankach oraz pobudzenie mechanizmów glikogenogenezy i glikogenolizy. Stosuje się kortykoterapię, np. prednizon (prednisolon) 0,5-2mg/kg doustnie co 12 godzin, a przy braku dostatecznych efektów dodatkowo leki hamujące uwalnianie insuliny – diazoxide (proglycem) 5-10mg/kg doustnie co 12 godzin. W żywieniu należy skrajnie ograniczyć węglowodany. Właściciele muszą też nauczyć się podawania syropu glukozy lub miodu w razie wystąpienia objawów hipoglikemii. […]2, 22

Powyższe dawki są dość wysokie, zalecane leczenie wskazuje na rozpoczęcie od 0,2mg / kg m.c. prednizonu z naciskiem na ustalenie indywidualnych dawek, zgodnie z intensywnością objawów i osiągnięciem normalnego poziomu glukozy we krwi (euglycemi)… Lek powinien przywrócić dobrą jakość życia fretki, ale należy mieć na uwadze fakt, iż wraz ze wzrostem guza insulinowego, fretka po jakimś czasie ponownie będzie miała objawy hipoglikemii i należy stopniowo zwiększać dawki…

Gdy dawki prednizonu osiągną poziom 2mg / kg m.c. należy rozważyć dodanie drugiego leku, wspomagającego kontrolę poziomu glukozy – dizaoxyd (proglycem), który może być stosowany samodzielnie (lepsza alternatywa) lub w połączeniu z prednizonem (steryd)… Lek ten, skutecznie pomaga podnieść poziom glukozy we krwi poprzez hamowanie wydzielania insuliny bezpośrednio w trzustce… Początkowe, wyjściowe dawki to około 5mg / kg m.c., z jednoczesnym, stopniowym zmniejszeniem dawek sterydowego prednizonu.

Niestety, również powyższe leki nie są lekarstwem, które wpłyną na zahamownie wzrostu guza, ani nie wyleczą choroby, a organizm w pewnym momencie wykaże oporność na ich działanie i fretka będzie miała nawrót ataków hipoglikemii.

Leczenie operacyjne

[…] Postępowanie chirurgiczne zalecane jest głównie u młodszych osobników lub przy jednoczesnych innych chorobach. Uważa się, że komplikacje są znacznie rzadsze, niż po zabiegach na trzustce u innych zwierząt, a poziom glukozy zwykle w krótkim czasie ulega unormowaniu. […]2

Dr Bruce Williams:

[…] „ilość przypadków powrotu do zdrowia po operacji jest wysoka, średnio 40% w ciągu 10 miesięcy.” […]

Operacja polega na usunięciu widocznych części guza lub/i części trzustki, niestety często nie prowadzi do wyleczenia z czego należy zdawać sobie sprawę, gdyż jest duże prawdopodobieństwo nawrotu nowotworu…

Nawet po usunięciu części trzustki, u niektórych fretek nie rozwiązuje się problemu niskiego poziomu glukozy we krwi…

Opieka

Odpowiednia opieka w połączeniu z operacją chirurgiczną oraz stosowanie farmaceutyków lub stosowanie wyłącznie farmaceutyków powoduje, że chore fretki przeżywają w dobrym stanie od 3 miesięcy do 1 roku, a w niektórych przypadkach nawet do 2 lat…

Należy pamiętać o stosowaniu diety z wysoką zawartością białka zwierzęcego, bez węglowodanów co pomaga ustabilizować poziom cukru…

Posiłki mięsne, z niską zawartością węglowodanów powinny być mniejsze a częściej podawane (4-6x dziennie), to zmniejsza ryzyko skoków glukozy z wysokich do bardzo niskich poziomów, a to one są najbardziej niebezpieczne…

by
Ana
ad
06 07 2008
ed
25 01 2017
Foto
1) ferretta.pl
Literatura
[1] „Insulinoma in the Domestic Ferret”, Michael F. Janke, South Florida Ferret Community, tłumaczenie i uzupełnienie: Tomasz Gącerz, fretka.org
[2] „Fretki – specyfika chowu pokojowego oraz najważniejsze problemy zdrowotne”, Dr Ewa Śmielewska-Łoś, lek. wet. Tomasz Piasecki, Magazyn Weterynaryjny vol. 11 nr 74/2002
[3] „Hodowla tchórzy” Maria Bednarz, Andrzej Frindt, 1991
[4] „Fretki: warunki zdrowotne, hodowla, rozpoznanie i leczenie chorób” Maggie Lloyd, 1999
[5] „Biology and diseases of the ferret” Fox JG., 1988, 1998
[6] „Ferret husbandry, medicine, and surgery” John H. Lewington, 2000, 2007
[7] „Ferret for dummies” K. Schilling, 2007
[8] „How to read your report” Wellness Inc., 1993
[9] „Practical ferret medicine and surgery for the private practitioner” Finkler M., 1993
[10] „Ferret medicine and surgery” Brown S., 1992, 2001
[11] „Ferret breeding” James McKay, 2006
[12] „Ferret Medicine”, Joerg Mayer DVM, Gretchen Kaufman DVM, Cummings School of Veterinary Medicine at Tufts University, 2009
[13] Robert R. Church [Bob Church], B. Archaeology, B. Zoology, Zooarchaeological Analysis and Research Columbia, Missour, holisticferret60
[14] „Towards a More Natural Ferret Diet – Whole Prey and Raw Foods” Lianne McLeod, DVM, Exotic Pets, 2007
[15] „New Ideas in Feeding Ferrets” Louise Bauck, BSc, D.V.M., MVSc, is the director of veterinary services for the Hagen Avicultural Research Institute in Montreal, Canada, WeaselWord.com, 2002
[16] „Rethinking the Ferret Diet” Susan Brown, DVM, veterinarypartner.com, 2001
[17] „Natural Ferret Care” Christie Keith, connectedbypets.com, 2004
[18] „Insulinomas in Ferrets - Signs, Diagnosis, and Treatment Options" Lianne McLeod, DVM, Exotic Pets, 2007
[19] „Insulinoma - How to Recognize It and Emergency Treatment" Beth Camarow in consultation with Dr. Charles Weiss, miamiferret.org, 1998
[20] „Completed a study on insulinoma" Charles Weiss, DVM, Journal of the American Animal Hospital Association, November/December, 1998, Volume 34, No. 6, 471-5
[21] „Insulinoma in the Ferret: Clinical Findings and Treatment Comparison of 66 Cases" Bruce Williams, DVM, 1998
[22] „Clinical endocrinology in small mammals" Nico Schoemaker, DVM, PhD, Dip. ECZM (small mammal & avian), 2014
[23] „Alternative for surgical castration in ferrets. Small animal reproduction. Deslorelin in practice." Nico Schoemaker, 7th EVSSAR Congress, May 14th-15th, 2010, Louvain-La-Neuve, Belgium, Auditoires des Sciences (01/02), Place des Sciences
[24] „Wartości referencyjne podstawowych badań laboratoryjnych w weterynarii”, Anna Winnicka, SGGW, 2008
[25] „Insulinomas in Ferrets”, Rick Axelson, DVM, vcahospitals.com, 2010
Uwaga!
  • Większość informacji na tych stronach napisały osoby, które mają duże doświadczenie w chowie i hodowli fretek jednak nie są lekarzami weterynarii. Wszystkie teksty były konsultowane ze specjalistami w danej dziedzinie.
  • Większość książek lub artykułów, wykorzystanych do opracowania niniejszego tematu, zostało opublikowanych wiele lat temu [1965-2005], w związku z powyższym niektóre dane, metody leczenia i leki mogą być nieaktualne [wycofane lub nigdy nie dopuszczone do obrotu w Polsce], ale Wasz lekarz weterynarii najprawdopodobniej będzie wiedział czym można je zastąpić.
  • Podane wartości referencyjne nie są wartościami stałymi. Ich wielkość zależy od wielu czynników: wieku, płci, diety i metody oznaczenia użytej w laboratorium - wartości liczbowe, przedstawione jako wyniki, mogą mieć różne znaczenie w różnych laboratoriach. Wartości podane przez autorów mają jedynie charakter orientacyjny. Indywidualny wynik należy porównać z zakresem referencyjnym dla konkretnego oznaczenia. Zaleca się, aby wyniki konsultować z prowadzącym lekarzem weterynarii.
  • Każda chora fretka powinna natychmiast znaleźć się u wykwalifikowanego i doświadczonego lekarza weterynarii, który specjalizuje się w leczeniu fretek. Pamiętaj! Fretki należą do zwierząt, u których symptomy choroby występują bardzo późno lub wcale, co może prowadzić do ich nagłej śmierci. Nie próbuj żadnych “domowych sposobów” leczenia fretki bez konsultacji ze specjalistą - prowadzącym lekarzem weterynarii, nawet jeśli znajdziesz "przepis" w tekście na tej stronie. Informacje tu zawarte mogą powiększyć Twoją wiedzę i wyczulić Cię na niespecyficzne objawy w zachowaniu Twojej fretki, ale niewłaściwa, samemu postawiona diagnoza oraz leczenie "na własną rękę" może decydować o jej życiu. Podstawą diagnostyki fretek powinny być laboratoryjne badania morfologii i biochemii krwi - Panel Przesiewowy Duży [VetLab] lub Panel Diagnostyczny Rozszerzony [Lab-Wet] oraz inne specjalistyczne badania, tj.: USG, RTG, itp.!
  • © Fotki, zdjęcia i ryciny zamieszczono w celach poglądowych, dydaktycznych, informacyjnych lub szkoleniowych
  • © Wszystkie prawa zastrzeżone. Żaden fragment strony nie może być kopiowany i wykorzystany w jakiejkolwiek formie bez zgody autora! • All rights reserved or Some rights reserved!
  • Leszek

    Doskonała „Encyklopeia Zdrowia”. Gratuluję i dziękuję.

  • Dziękuję… choć jeszcze nie zasłużenie dostaję pochwały… Wiele tematów wisi w opracowaniu… Ciąg dalszy na pewno nastąpi… ;-)

  • Wysoki poziom węglowodanów w diecie fretek, przyczyną powstawania insulinomy lub cukrzycy…

  • Kolejne aspekty insulinomy: – im ilość strawnych węglowodanów w diecie jest bliższa zera – im fretka ma większą ilość ruchu, ćwiczeń fizycznych: biegania, skakania, wspinaczki, kopania i zapasów lub spacerów zewnętrznych Tym lepiej dla fretki, jest obciążona mniejszym ryzykiem zachorowania na insulinomę… ;-)

  • Monika Miotk

    Witam. U mojego freda wykryto chorobę. Pytanie leczyć? Jako lek dostał ENCORTON w dawce 0,1 mg dziennie. Nie wiem co robić… Jaka jest żywotność fretki przy przyjmowaniu leku?

  • ferretta

    Witam. Wykryto? Jakieś badania? Jaką dietę ma fretka?
    Pierwsze stadium walki z chorobą przeważnie obejmuje zmianę diety na prawidłową i to wystarcza bez podawania farmakologii… ;)

    • Monika Miotk

      Na mail-a wysłałam wyniki. Jeśli chodzi o dietę dostaje suchą karmę „versele laga complete ferret” ale nie chce jej jeść suchej, więc moczę w wodzie aby zmiękła. Surowego mięsa nie ruszy bo ma „odruch wymiotny”. Mieszam mokre Vitakraft Ferret Menu z suchą karmą…

  • ferretta

    Ok… obejrzałam wyniki – niepokojące są limfocyty, które są poza górną normą i obniżone neutrofile – co może wskazywać na jakąś infekcję, a przez to obniżony (ale nie tragiczny) wynik glukozy może być przekłamany… Czy lekarz zaproponował zrobić krzywą cukrową fretce – test obciążenia glukozą?? Jeżeli nie, to warto to badanie przeprowadzić trzykrotnie, aby stwierdzić tę chorobę, oraz badanie USG trzustki i innych organów….

    Ponadto, jeżeli nie zmienisz diety fretce, a badania jednak potwierdzą chorobę, to żadne leki długo nie utrzymają fretki w dobrym życiu… :|

    Obie wymieniony karmy nie nadają się do skarmiania fretek, są to karmy wysoko węglowodanowe, nie wskazane dla fretek… Przeczytaj w tym temacie, że fretka powinna jeść przy tej chorobie kilka, małych posiłków na dobę i powinny być one zupełnie pozbawione węglowodanów i cukrów w innych postaciach… A i suche i mokre, które podajesz ma ich bardzo dużo w swoim składzie… ;|